Po co kolejny program genealogiczny?

Przyjrzyj się uważnie temu zdjęciu. Zrobiono je w Berlinie, w maju 1913 roku. Dwaj mężczyźni w pełnym umundurowaniu mają tę samą brodę, ten sam wzrost, to samo lekko znudzone spojrzenie: można by ich wziąć za bliźniaków. Jeden to Jerzy V, król Anglii. Drugi to Mikołaj II, car Wszechrusi. To kuzyni pierwszego stopnia, obaj wnukowie tego samego króla Danii. Czternaście miesięcy później ich kraje były w stanie wojny.

Natknąłem się na tę historię, czytając Króla, cesarza i cara Catrine Clay — trzech kuzynów, trzy imperia i wojna światowa na końcu łańcucha. Ale najbardziej uderzyło mnie w tej książce nie to, co wielkie w Historii. Uderzyło mnie to, że autorka musiała umieścić na samym początku małe, jednostronicowe drzewo genealogiczne. Bez niego nie rozumie się nic. Z nim wszystko staje się jasne, także to najgorsze.

A w tym samym czasie prezydenci Stanów Zjednoczonych

Można by sądzić, że te kuzynowskie historie są specjalnością monarchii. Nic z tego. Wśród prezydentów Stanów Zjednoczonych znajdziemy dwie pary ojciec i syn — Adamsów i Bushów —, dziadka i jego wnuka — Harrisonów —, kuzynów drugiego stopnia — Madisona i Taylora — oraz kuzynów piątego stopnia — Theodore'a i Franklina Roosevelta. A jeśli cofnąć się trochę dalej, znaczna ich część pochodzi od angielskiej rodziny królewskiej, co cierpliwi genealodzy przedstawili na wykresach.

W gruncie rzeczy po to właśnie jest genealogia: by uczynić czytelnym to, czego się nie domyślaliśmy. I właśnie dlatego drzewo genealogiczne ma wartość tylko wtedy, gdy można je obejrzeć, przeszukać i pokazać innym.

Problemem nie są rodziny, lecz programy

Dwa lata temu opublikowałem Guide pratique de la Généalogie 2.0. Przygotowując go, przejrzałem setki drzew i wyciągnąłem nieco przykry wniosek: to, co na pierwszy rzut oka wydaje się proste, prawie zawsze okazuje się skomplikowane. Nie z powodu genealogii — z powodu narzędzi. Programy stały się tak wyrafinowane, że użytkownicy się w nich gubią. Opcje wszędzie, automatyczne dopasowania, które ochoczo mylą imienników, i błędy przepisywane z jednego drzewa do drugiego, aż stają się rodzinnymi prawdami.

Do tego dochodzi wada bardziej prozaiczna: trzeba wyjąć kartę kredytową, zanim zdąży się wpisać własnego dziadka.

GeneaFree to narzędzie, które chciałbym był znaleźć, kiedy zaczynałem. Oto co robi i dlaczego.

Darmowe dla małych drzew. Naprawdę darmowe.

Jedno drzewo, pięćdziesiąt osób, dziesięć megabajtów zdjęć: to oferta darmowa i nigdy nie wygasa. Bez karty kredytowej, bez czternastodniowego okresu próbnego, po którym wszystko się zamyka.

Pięćdziesiąt osób wydaje się niewiele? To czworo dziadków, ich rodzeństwo, rodzice, kuzyni pierwszego stopnia. Dość, by wiedzieć, czy narzędzie ci odpowiada, przed wydaniem choćby grosza. Powyżej tego abonamenty zaczynają się od 29 € za rok i można je wypowiedzieć w każdej chwili. To wszystko.

Narzędzia, by spojrzeć własnym danym w oczy

Zaimportuj plik GEDCOM z kilkoma tysiącami osób i zobaczysz swojego pradziadka w czterech egzemplarzach, w czterech różnych pisowniach. Detektor duplikatów porównuje nazwiska i daty i przedstawia listę podejrzanych; decyzja należy do ciebie.

Pulpit statystyk podaje następnie najczęstsze nazwiska, urodzenia według wieków, odizolowane grupy rodzinne. A mapa umieszcza na mapie świata każde miejsce urodzenia, małżeństwa i zgonu z twojego drzewa.

To nie gadżety. Właśnie tam odkrywa się, że połowa rodziny wyszła z trzech sąsiednich wsi albo że w całej gałęzi nikt nie przekroczył pięćdziesiątki. Detektor duplikatów i pulpit należą do abonamentów; mapa natomiast jest dostępna dla wszystkich.

Zamówić akt zgonu, nie tracąc na to popołudnia

Kto próbował, ten wie, o czym mówię. Każdy urząd miejski ma swój formularz, swoją platformę, swoje pola obowiązkowe i swoją osobistą interpretację tego, czym jest usługa internetowa. GeneaFree zna ich około sześćdziesięciu, rozłożonych na jakieś piętnaście różnych platform, i wypełnia wniosek za ciebie na podstawie karty osoby.

Bądźmy szczerzy: funkcja jest jeszcze w wersji beta, zarezerwowanej dla testerów. Nie działa wszędzie — niektóre gminy chronią formularz captchą, inne wymagają FranceConnect, a francuski rejestr zgonów sięga tylko do roku 1970. Ale kiedy działa, oddaje ci popołudnie.

Udostępnić drzewo, nie zmuszając całej rodziny do zakładania konta

Scenariusz zwyczajowy: eksportujesz PDF o wadze dwunastu megabajtów, wysyłasz go trzydziestu osobom, trzy odpowiadają, a dwa miesiące później ciotka dzwoni, żeby powiedzieć, że data urodzenia jej ojca jest błędna.

Tutaj wysyłasz link. Tylko do czytania. Ten, kto go dostaje, nie musi zakładać żadnego konta, a ty zachowujesz kontrolę nad tym, co zostaje opublikowane. Pełniejsze abonamenty idą dalej i pozwalają pisać kilku osobom, bo w każdej rodzinie jest kuzyn, który wie więcej od ciebie.

Wydrukować, wyeksportować, oprawić

Drzewo, które zostaje w przeglądarce, niewiele daje w dniu osiemdziesiątych urodzin twojej matki. GeneaFree tworzy prawdziwy wektorowy PDF w formacie A4 — nie rozmazany, powiększony zrzut ekranu —, obraz w wysokiej rozdzielczości około 288 punktów na cal, a jeśli wolisz, drukuje od razu. Dość, by wstąpić do drukarni na rogu i nie potrzebować mnie.

I cała reszta, do odkrycia

Import i eksport GEDCOM 5.5.1, bo twoje dane są twoje i muszą móc odejść. Dopasowania między drzewami GeneaFree, które mówią ci, że ktoś nieznany pracuje nad tą samą gałęzią. Jakieś piętnaście publicznych baz, przeszukiwalnych wprost z karty osoby: francuski rejestr zgonów, Geneanet, FamilySearch, Gallica, Europeana, Wikidata, archiwa narodowe brytyjskie, szwedzkie czy australijskie. Automatyczna analiza sfotografowanego starego dokumentu. Obliczanie pokrewieństwa między dwiema osobami z drzewa, wraz z pełną ścieżką do wyeksportowania jako obraz — dla ciekawych, którzy chcieliby sprawdzić moje opowieści o królewskich kuzynach. I cała witryna w trzynastu językach.

Co będziesz tu czytać

GeneaFree nie jest skończone i nigdy nie będzie: taka jest natura żywego oprogramowania. Ten blog będzie opowiadał, co do niego dodaję, dlaczego to dodaję i co się po drodze psuje — bo coś się będzie psuć, a lepiej mówić o tym tutaj niż udawać.

Tymczasem załóż konto, to nic nie kosztuje, i zacznij od czworga dziadków. Sam zobaczysz, jak daleko cię to zaprowadzi. Może aż do kuzyna, o którego istnieniu nigdy byś nie pomyślał — w braku cara.